Wet veilige jaarwisseling

Wat gaat er veranderen?

De nieuwe regelgeving maakt, kortgezegd, het gebruik van F2 vuurwerk (zwaarder siervuurwerk, zoals fonteinen en potten) verboden voor particulieren. Er wordt enkel nog ruimte geboden om in verenigingsverband een kleinschalige vuurwerkshow te organiseren met maximaal 200 kg F2 vuurwerk. Ten aanzien van het organiseren van grotere professionele vuurwerkshows verandert er niks, dit blijft mogelijk.

Per 1 juli 2026 zal bekend worden hoe de nieuwe regelgeving eruit komt te zien. De Raad van State heeft onlangs een advies uitgebracht over het Besluit veilige jaarwisseling (hierna: het besluit). In dit advies is op hoofdlijnen benoemd dat:

• het besluit moet heldere kaders stellen die adequaat kunnen worden gehandhaafd;
• er moet in het besluit een minimale veiligheidsafstand opgenomen worden;
• de lokale binding van de aanvrager moet (opnieuw) opgenomen worden in het besluit; en
• er nader stilgestaan dient te worden bij de handhaving van de ontheffingen.

Naar verwachting zullen deze punten dan ook nader uitgewerkt worden in het definitieve besluit. Dit definitieve besluit is vanaf 1 juli in te zien en zal vanaf 1 augustus in werking treden. 

Mag een gemeente besluiten om helemaal geen ontheffingen te verlenen?

De toelichting bij het concept Besluit veilige jaarwisseling noemt hier verschillende opvattingen over. Allereerst is benoemd dat: "Met de bepaling in de wet die de burgemeester bevoegd maakt om een ontheffing te verlenen van het vuurwerkverbod en de uitwerking daarvan in onderhavig wijzigingsbesluit, is getracht het voor georganiseerde groepen burgers, zoals dorps- of buurtverenigingen, mogelijk te maken om tijdens de jaarwisseling op een verantwoorde en veilige manier vuurwerk af te steken op een daartoe aangewezen, geschikte plek."

Vervolgens is verderop in de toelichting benoemd dat: "De burgemeester kan beslissen in overleg met de lokale driehoek om geen, of een maximumaantal, ontheffingen te verlenen in zijn gemeente. Dat is uitdrukkelijk een bevoegdheid van de burgemeester zelf." 

Een gemeente kan niet zomaar de keuze maken om helemaal geen ontheffingen te verlenen. De wetgever heeft immers ruimte gelaten voor het organiseren van vuurwerkshows in verenigingsverband en heeft hiermee nadrukkelijk niet gekozen voor een algeheel vuurwerkverbod. Een vergelijkbare vraag is in een andere context al eens voorbijgekomen ten aanzien van het aanwijzen van gebieden waar het gebruik van alcohol op straat verboden is. Hier schreef de VNG eerder al over. Hieruit valt af te leiden dat het een gemeente zeker vrij staat om gebieden in te stellen waar geen ontheffing verleent wordt. De redenen daarvoor kunnen veelzijdig zijn, denk aan dichte bebouwing, nabijheid van kwetsbare monumentale panden of bijvoorbeeld een buurt die via een petitie laat weten dat zij geen vuurwerk in hun wijk willen. Echter, de keuze om gebieden in te stellen waar geen ontheffing verleent zal worden, moet goed gemotiveerd worden. De keuze om helemaal geen ontheffingen te verlenen, zal niet eenvoudig te motiveren zijn. 

Veel gemeenten hebben al ervaring met carbidschieten rond de jaarwisseling. De afgelopen jaren is hier door een deel van de gemeenten veel tijd en energie in gestopt. Het uitgangspunt hierbij is: faciliteren waar het kan en reguleren waar het moet. De ervaring met carbidschieten laat zien dat gemeenten vaak goed in staat zijn om dit in samenwerking met de aanvragers goed te laten verlopen. Een vergelijkbare structuur en samenwerking met de aanvragers van ontheffingen voor het organiseren van vuurwerkshows door verenigingen moet ook mogelijk zijn. Als gemeente ben je er voor je inwoners en is het belangrijk om de verbindingen en de saamhorigheid, zeker met de jaarwisseling, te stimuleren. Met een goede samenwerking is dit een kans waarbij je vertrouwen geeft aan initiatiefnemers en niet in de regelreflex schiet. De Raad van State noemt hierover in zijn advies immers: “De regering wil zoveel mogelijk ruimte bieden aan gemeenten om het vuurwerk te organiseren en vertrouwen geven aan verenigingen en stichtingen die een ontheffing aanvragen. Dit betekent dat in het ontwerpbesluit weinig regels worden gesteld.”

Wat moet de gemeente doen?

Voor gemeenten die op dit moment nog weinig tot niks hebben gedaan ten aanzien van de Wet veilige jaarwisseling geldt: er is nog voldoende tijd om het proces in te richten, zodat er na de zomer aanvragen in behandeling genomen kunnen worden. Maar dat betekent wel dat er na de publicatie van de nieuwe wet op 1 juli actie ondernomen moet worden. 

Keuzes maken na 1 juli

Zodra er meer bekend is over de invulling van het besluit veilige jaarwisseling, zullen er keuzes gemaakt moeten worden ten aanzien van het wel, niet of beperkt verlenen van ontheffingen. Uiteraard is het mogelijk om voor 1 juli ook al een keuze te maken. In dat geval is het toch ook nog even afwachten tot 1 juli, omdat de exacte inhoud van het besluit dan bekend wordt. 

Elke keuze kent voor- en nadelen. Zo zal een keuze voor het beperkt verlenen van ontheffingen betekenen dat niet elke aanvraag, die voldoet aan de eisen uit het besluit, gehonoreerd kan worden, waarmee de kans op bezwaren door de aanvragers toeneemt. Een voordeel is dat een beperkter aantal ontheffingen realistischer is om te handhaven. Het niet beperken van het aantal ontheffingen heeft als voordeel dat iedere aanvrager die voldoet aan de eisen blij gemaakt kan worden met een ontheffing. Aan de andere kant betekent dit naar verwachting wel forse druk op de vergunningverleners en zal het lastig worden om toezicht en handhaving te organiseren rondom alle locaties met een ontheffing.

Gemeenten die nadere regels willen stellen aan het aanvragen van een ontheffing, zullen deze na het maken van een keuze moeten opstellen en publiceren. Deze regels zullen tussen 1 juli en 1 september (grofweg) gepubliceerd moeten worden, zodat aanvragers weten met welke regels ze rekening moeten houden.

Organisatie klaarstomen voor het behandelen van aanvragen

Op het moment dat er meer duidelijkheid is over de koers die de gemeente wil gaan varen ten aanzien van het verlenen van ontheffingen, zal de organisatie klaargestoomd moeten worden. Dat gaat hoofdzakelijk over drie aspecten:

Aanvragen openstellen en behandelen

Zodra de gemeente klaar is voor het ontvangen van aanvragen, zal dit zo snel mogelijk opengesteld moeten worden. Zoals eerder beschreven leeft dit onderwerp onder de bevolking, niet alleen bij voorstanders, maar ook bij tegenstanders. Het is dan ook van belang dat verleende ontheffingen op tijd gepubliceerd worden. Dat betekent dat het verlenen van ontheffingen uiterlijk in de week van 16 november nog gedaan kan worden, met het oog op de bezwaartermijn. Omdat een aanvraag niet binnen enkele uren afgehandeld wordt, zal dat betekenen dat het voor verenigingen mogelijk is om een ontheffing aan te vragen tot de week van 9 november.

Handhavingsplan opstellen

Wanneer het duidelijk is hoeveel ontheffingen er verleend zijn, kan een specifiek handhavingsplan opgesteld worden. Hierin zal beoordeeld moeten worden of het mogelijk is om alle locaties te schouwen, wat grofweg tussen 18:00 en 22:00 uur zal moeten plaatsvinden op oudjaarsavond. Ontheffinghouders moeten het vuurwerk namelijk voor 18:00 uur afhalen en naar de afsteeklocatie brengen. Als het niet mogelijk is om alle locaties te schouwen, zal dit steekproefsgewijs gedaan moeten worden.

Tijdlijn

In de onderstaande tijdlijn hebben we de bovenstaande tekst nog eens schematisch weergegeven. Let op: hierbij hebben we gewerkt met de meest ‘krappe’ optie. Natuurlijk kunnen aanvragen voor ontheffingen ook al per 1 september behandeld worden, als de gemeente daar al klaar voor is.

Wat doet Scherp?

Op dit moment voeren we opdrachten uit bij gemeenten ten aanzien van de voorbereiding op de wet veilige jaarwisseling. Heb jij als gemeente hulp nodig of wil je gewoon even sparren over dit onderwerp? Bel of mail ons gerust en we denken graag met je mee!

Gerelateerde artikelen