Terugblik op jaarwisseling 2025-2026 en hoe Scherp inzet evalueert
De jaarwisseling 2025-2026 was bijzonder. Het was, zoals het er nu naar uitziet, het laatste jaar met vuurwerk, want een vuurwerkverbod (is/lijkt) aanstaande. De (voorbereiding op de) jaarwisseling is altijd een intensieve operationele inzet voor gemeenten, hulpdiensten en ketenpartners. Onze adviseurs Hillebrand, Jesse en Jente coördineerden en bewaakten de inzet tijdens Oud & Nieuw voor verschillende gemeenten. Hoe hebben zij deze periode ervaren? Waar zaten de spanningen? En hoe evalueren zij dit samen met de betrokken gemeenten? Dat lees je hieronder
Is het goed gegaan, of hebben we het goed gedaan
De openbare ruimte verandert voor één avond/dag van karakter: drukker, onvoorspelbaar en met een verhoogde vraag naar toezicht, handhaving en afstemming. Vaak wordt het succes van de jaarwisseling afgemeten aan een eenvoudige maatstaf: het schadebedrag of het aantal ordeverstoringen. Dat zegt wel iets, maar niet alles. Veel schade betekent niet automatisch dat de inzet faalde en weinig schade betekent niet per se dat alles goed was georganiseerd. Gemaakte operationele afspraken, de afstemming van communicatielijnen, publieksgedrag, timing van toezicht, informatievoorziening, de beschikbare capaciteit van ketenpartners, enzovoort: al die factoren samen bepalen het eindbeeld.
De centrale vraag luidt dan ook niet alleen óf het goed is gegaan, maar of we het goed hebben gedaan. Daarom is evalueren geen formaliteit, maar het gezamenlijke moment om al die verschillende factoren te doorgronden, zodat we gerichte verbeteringen kunnen formuleren en onderbouwen voor de volgende jaarwisseling.
Onze inzet: drie coördinatoren jaarwisseling
De jaarwisseling bestaat niet uit één drukke nacht. Vanuit de gemeente begint het werk al maanden eerder. Organisatoren, bewoners, hulpdiensten en bestuurlijke schakels zijn vroeg in het jaar al volop bezig met planvorming, vergunningen en afstemming. Achter de schermen worden locaties beoordeeld, risico’s in kaart gebracht, afspraken gemaakt over toezicht en handhaving en communicatielijnen met politie, brandweer en jongerenwerk vastgelegd.
Een belangrijk deel van de gemeentelijke taak is het verbinden van die verschillende partijen. Dat betekent onder andere vergunningen verlenen, voorwaarden opstellen en vroegtijdig contact leggen met bewoners en organisatoren over veiligheid en draagvlak. Tegelijkertijd worden operationele scenario’s uitgewerkt: wie doet wat bij een incident, waar zetten we extra toezicht of beveiliging in en hoe informeren we het publiek? Ook preventieve maatregelen, zoals inzet van jongerenwerk, gerichte voorlichting en afspraken over vuurwerkgebieden, spelen daarin een rol.
Ook vanuit Scherp ondersteunen we gemeenten regelmatig bij de jaarwisseling; opdrachtgevers schakelen onze adviseurs in voor coördinatie, vergunningsvraagstukken en afstemming tussen partners. Zo ook dit jaar. Onze collega’s Hillebrand Tanja, Jesse de Jong en Jente Huitema vervulden een coördinerende of ondersteunende rol tijdens de jaarwisseling bij drie verschillende gemeenten.
Jesse de Jong
Adviseur Openbare Orde en Veiligheid
Gemeente Noardeast-Fryslãn
Als Adviseur OOV heb ik ondersteund bij de voorbereiding en uitvoering van de jaarwisseling in de gemeente Noardeast-Fryslân. Mijn rol was voornamelijk ondersteunend en faciliterend aan de projectleider. Het organiseren van bijeenkomsten, het schrijven van het draaiboek en aansluiten bij gesprekken en vergaderingen over de jaarwisseling. Daarnaast had ik een verbindende rol richting de carbidploegen en het organiseren van de inzet op oudjaarsdag. De gemeente kent een historie van onrustige jaarwisselingen, maar mede door een intensieve voorbereiding en de inzet van alle interne afdelingen en ketenpartners is de jaarwisseling dit jaar goed verlopen.
Jente Huitema
Adviseur Openbare Orde en Veiligheid
Gemeente Achtkarspelen
Als regisserend Adviseur OOV was ik betrokken bij de voorbereiding, nachtelijke inzet en de nafase. Voorbereiding vormt de basis, maar tijdens de uitvoering wordt duidelijk hoe bepalend het gezamenlijke mensenwerk is. Mijn rol was vooral faciliterend: zorgen voor heldere communicatielijnen, korte afstemming en ruimte voor snelle, proportionele besluiten. Dankzij de inzet van collega’s en ketenpartners konden we risico’s signaleren en passend reageren. Het draait minder om één persoon en meer om hoe goed we als keten samenwerken.
Hillebrand Tanja
Adviseur Openbare Orde en Veiligheid
Gemeente Hilversum
Als coördinator was ik zowel in de voorbereiding als bij de afhandeling na de jaarwisseling aan zet. Mijn doel was dat we risico’s echt konden herkennen, zodat we op tijd konden ingrijpen. Dat betekende intensiever contact met jongerenwerk, gerichte stop gesprekken door boa’s en politie en, waar nodig, inzet van beveiliging en extra cameratoezicht. Voor de aanpak van vuurwerkoverlast in Hilversum is een dashboard ontwikkeld die inzicht biedt waar en wanneer vuurwerk is afgestoken. Hierdoor kan handhaving en politie gerichter worden ingezet met als doel om de pakkans van het afsteken van vuurwerk te vergroten. Over het algemeen is de jaarwisseling goed verlopen, maar helaas bleek het in hilversum toch nodig om handhavend op te treden rondom de jaarwisseling, en werd zelfs de ME ingezet om de openbare orde en veiligheid zo goed als mogelijk te handhaven.
De waarde van evalueren
Na de jaarwisseling is de druk eraf. De nacht is voorbij en iedereen is opgelucht, moe maar voldaan tegelijk. Je komt terecht in een moment van rust en hier zien we regelmatig dat een evaluatie blijft liggen of alleen wordt opgepakt als “moetje”. Wie verantwoordelijkheid neemt voor veiligheid, laat het daar niet bij. Die organiseert het gesprek na afloop met alle betrokkenen. Wat zagen we gebeuren? Wat werkte wel en wat niet? Waar liep het vast en waarom? Dat vraagt om openheid en de bereidheid om op keuzes terug te kijken, ook als ze onder druk zijn genomen. Hier zit nou juist die meerwaarde. In de fase na afloop waarin je met afstand kijkt en leert van wat er gebeurde.
Zichtbaar blijven als gemeente na de jaarwisseling hoort daarbij. Dus niet alleen vooraf, maar juist achteraf. Dat is hét moment om met bewoners en partners richting te geven: wat houden we vast, wat kunnen we met het oog op volgend jaar nog beter voorbereiden en waar trekken we een volgende keer eerder aan de bel? Met ingrijpende veranderingen in het vooruitzicht, zoals het vuurwerkverbod, is dat erg belangrijk. Het is nodig om werkbare afspraken te maken en te weten waar je moet investeren. Een goede evaluatie maakt dit duidelijk.
Onze tool: de Evaluatie-app
Na de jaarwisseling wil je snel weten waar je staat. Tegelijkertijd blijft een evaluatie vaak liggen, simpelweg omdat het veel tijd kost en informatie versnipperd is. Om dat te voorkomen gebruiken wij de Evaluatie-app. Deze zetten wij vaak in voor het evalueren van trainingen, oefeningen, opgeschaalde incidenten en evenementen. Vragenlijsten maak of importeer je als template, waarnemers voeg je eenvoudig toe en de ingevulde resultaten verschijnen direct in overzichtelijke dashboards.
Voor het evalueren van de jaarwisseling, waar veel verschillende ketenpartners samenwerken, is dat heel waardevol. Alle ervaringen van betrokkenen komen op één plek samen, zodat je snel overzicht krijgt. De app levert downloadbare rapporten en trendanalyses. Dat maakt het mogelijk om bestuurlijke en operationele keuzes al binnen enkele dagen te onderbouwen, in plaats van weken later. Ook vergelijkingen met eerdere evaluaties zijn direct inzichtelijk, waardoor duidelijk wordt wat is verbeterd en waar nog aandacht nodig is.
Ga je ook evalueren
De waarde van evalueren zit in snelheid en meetbaarheid. Voor de jaarwisseling 2025-2026 gebruikten onze adviseurs een gestandaardiseerde vragenlijst in de Evaluatie-app om snel inzichten op te doen. Wil je zien hoe dit voor jouw gemeente of organisatie werkt? Vraag een demo aan of kom bij ons op de lijn voor meer informatie en/of een bakje koffie!
