Kabinet denkt aan vliegende expertteams bij onrust rond asielopvang
Asielopvang staat volop in het nieuws. Aanleiding is de recente onrust rond de komst van azc’s in verschillende gemeenten, zoals in Loosdrecht. Premier Rob Jetten kondigde na spoedoverleg over geweldsuitbarstingen bij anti-azc-protesten aan dat een ‘vliegend team van experts’ gemeenten moet helpen om asielopvang lokaal in goede banen te leiden.
Dit kan voor met name de kleinere gemeenten een waardevolle ondersteuning zijn. Het is dan wel zaak dat deze teams van begin af aan betrokken zijn bij het traject en dus niet alleen op het moment dat de maatschappelijke onrust daar is.
De druk is voelbaar
De opvang opgave ligt formeel niet alleen bij de burgemeester, maar zodra zorgen raken aan openbare orde en veiligheid, komt de lokale verantwoordelijkheid wel snel in beeld. Dan moeten burgemeesters, OOV’ers en gemeentelijke adviseurs zorgen dat vragen serieus worden genomen, signalen uit de omgeving worden herkend en het proces niet onnodig verhardt
Vooral kleinere gemeenten hebben hierbij ondersteuning nodig. Daar is de afstand tussen inwoners en gemeente vaak klein. Inwoners kennen de burgemeester, wethouder of raadsleden soms persoonlijk, spreken hen sneller aan en verwachten snel duidelijkheid. Zorgen over een opvanglocatie blijven daardoor niet abstract of op afstand, maar komen direct terecht bij de mensen die het besluit moeten nemen, uitleggen en uitvoeren.
Het is nodig om in een vroeg stadium na te denken over het voorkomen en beheersen van maatschappelijke onrust. Niet om elke vorm van weerstand weg te nemen, want dat is niet realistisch. Wel om te voorkomen dat vragen onbeantwoord blijven, beelden gaan rondzingen en wantrouwen de boventoon gaat voeren.
Het vraagt om een aanpak waarin veiligheid, communicatie, omgevingsmanagement, bestuurlijke sensitiviteit en juridische zorgvuldigheid vanaf het begin samenkomen. Juist in die vroege fase kunnen gemeenten werken aan heldere communicatie, duidelijke afspraken en het tijdig herkennen van zorgen in de omgeving. Daarmee staan zij sterker als weerstand ontstaat.
Deze opgave kennen we van dichtbij
Voor Scherp is deze dynamiek bekend terrein. Zo voerden we in Sint-Michielsgestel een evaluatie uit van de opgeschaalde aanpak rondom de mogelijke komst van een AZC, nadat daar onrust was ontstaan. De inzichten uit die evaluatie verwerkten we in onze evaluatie-app, zodat leerpunten overzichtelijk werden vastgelegd en later gebruikt konden worden door bestuurders en betrokken medewerkers.
In Leeuwarden werkten we aan een opdracht rond sentimenten, dialoog en vertrouwen in de omgeving van opvanglocaties voor nieuwkomers, zoals vluchtelingen, statushouders en asielzoekers. Daarbij haalden we signalen uit de samenleving op en vertaalden deze naar een handelingsperspectief voor bestuurders en medewerkers. Daarbij ging het niet alleen om het inventariseren van zorgen en belemmeringen, maar ook om het verkennen van manieren waarop inwoners zich weer gehoord konden voelen, nu of in een later stadium van het proces.
In Oldebroek waren we betrokken bij het proces rondom de mogelijke komst van een AZC. Zo hebben we er mede voor gezorgd dat de raadsvergaderingen ordentelijke door konden gaan ondanks de verhitte weerstand.
In Waadhoeke stelden we veiligheidsprotocollen en veiligheidsadviezen op voor opvanglocaties van Oekraïense vluchtelingen, met aandacht voor de veiligheid van zowel de vluchtelingen als de medewerkers op deze locaties.
Vlieguren genoeg
Asielopvang vraagt om een goede balans tussen wettelijke taken, het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid en zorgen van inwoners.. Dat vraagt soms inderdaad om een beetje lenigheid en snel kunnen reageren als de omstandigheden daar om vragen, oftewel vliegwerk zoals de premier dat noemde. Maar het gaat ook om de nodige professionaliteit en een pragmatische aanpak..
Al jaren werken wij vanuit een integrale veiligheidsaanpak. In de oproep voor een vliegend team herkennen wij dan ook de manier waarop wij gemeenten al ondersteunen: met een integraal expertteam van Scherp, dat bestuurlijke advisering, openbare orde en veiligheid, communicatie, crisismanagement, omgevingsmanagement en juridische kennis combineert.
